29.09.26

Jezuïtisch hoger onderwijs en solidariteit

De jezuïeten beogen met hun hoger onderwijs niet alleen academische excellentie, maar streven ook naar solidariteit met de zwakkeren.

Door Laurien Nyiribakwe sj

In onze gebroken wereld is solidariteit cruciaal. Solidariteit houdt de hoop levendig dat wij allen deel uitmaken van een gezamenlijke toekomst. Vooral via onderwijs en opvoeding kunnen wij individuen en samenlevingen in dit proces schaden of redden, afhankelijk van de waarden die wij aanhangen of verwaarlozen.

Solidariteit in de rooms-katholieke traditie

Het concept “solidariteit” is relatief recent. Ten tijde van Ignatius betekende solidariteit zowat hetzelfde als “caritas”, d.w.z. “het doen van goede werken of het helpen van je naaste”. In deze betekenis is solidariteit alomtegenwoordig in de autobiografie van Ignatius, de Constituties en in zijn brieven.

Ze is er uitdrukking van een resolute aandacht voor de armen. Ongetwijfeld is Ignatius hierin beïnvloed door de intellectuele en spirituele erfenis van Thomas van Aquino.

Herhaaldelijk beveelt Ignatius de jezuïeten in vorming aan om de werken van Thomas van Aquino te bestuderen en de eerste jezuïeten namen deze aanbeveling heel ernstig. Dit blijkt o.m. in de Ratio Studiorum (1599), de eerste blauwdruk van jezuïtisch onderwijs.

De visie van Thomas van Aquino

Aquino begreep solidariteit vanuit een bijbels en antropologisch perspectief. Centraal hierin was het begrip “imago Dei” (“beeld van God”) dat de mensheid beschouwt als beeld en gelijkenis van God (Gen. 1,26-27).

Intermenselijke solidariteit impliceert dus eerder de erkenning van de menselijke waardigheid die het loutere individuele overstijgt dan dat het enkel zou gaan om het doen van het goede of het opwekken van medelijden. Solidariteit is het bewustzijn van de inherente menselijke waardigheid, wie of waar ze ook mogen zijn of wat ze ook mogen doen.

Daarbovenop linkt Aquino solidariteit aan “caritas”: concrete goede daden drukken uit dat we onze naaste liefhebben als onszelf (Mc. 12,31; Mt. 22,39). Om van solidariteit te gewagen moet het ook om een collectief handelen gaan, niet puur individueel. Voor Aquino is solidariteit gelinkt aan gerechtigheid in distributieve en herstellende vorm.

Ze houdt in dat we het gemeenschappelijke goed (het bonum commune) delen en duurzaam onderhouden en dat we ervoor zorgen dat elke mens toegang krijgt tot de basisbehoeften.

Aquino's invloed op Rerum Novarum

Aquino had een belangrijke invloed op de encycliek Rerum Novarum van paus Leo XIII (1891) die constitutief is geworden voor de kerkelijke sociale leer. In deze encycliek focust paus Leo op de zware uitbuiting van menselijke arbeid binnen de historische context van de groeiende industrialisering in Europa.

Hij richtte zich tot zowel werknemers als tot de regeringen en drong erop aan om de principes van de gerechtigheid te respecteren en billijke lonen te betalen.

Honderd jaar later

In 1991 herdacht paus Johannes Paulus II deze encycliek in Centesimus Annus. Daarin bevestigde hij het blijvend belang van solidariteit.

Sinds Vaticanum II (cf. Gaudium et Spes) hebben alle pausen opgeroepen om “de tekenen des tijds” te zien (Mt. 16,3). Onophoudelijk hebben ze erop aangedrongen om de essentiële rol van integrale solidariteit in te zien in confrontatie met het kwaad. Tegen kapitalisme, technocratische ontwikkeling en klimaatdisruptie hebben ze het antidotum van de solidariteit vooropgesteld.

Het Tweede Vaticaans Concilie

In 1967 vaardigde Paulus VI de encycliek Populorum Progressio uit (“De vooruitgang der volkeren”). Hierin benadrukt hij het verband tussen de vooruitgang van zowel de mensheid als van het individu binnen het kader van de solidariteit.

In deze visie is het de onderlinge verbondenheid tussen alle mensen als één samenhangende entiteit die ervoor zorgt dat elkeen zijn of haar talenten kan ontwikkelen (nr. 17). Authentieke vooruitgang is gefundeerd in liefde tot God en voor de naaste.

Hij erkent dat economische groei en het proces van globalisering hun specifieke betekenis hebben, toch acht hij deze onvolkomen zonder de essentiële bijdrage van solidariteit.

Johannes Paulus II

Twintig jaar later schreef Johannes Paulus II Sollicitudo Rei Socialis (1987). In deze encycliek bevestigt de paus de intrinsieke nood aan solidariteit die loutere economische belangen overstijgt.

Solidariteit is inderdaad essentieel ingebed in de wederzijdse verbondenheid tussen individuen en in de gedeelde verantwoordelijkheid voor elkaar. Dit principe gaat verder dan loutere gevoelens van sympathie of van het beluisteren van de smeekbeden van anderen. Het roept vooral op om resoluut bij te dragen aan het collectieve welzijn.

Twee jezuïeten uit El Salvador

Vanuit een christologisch perspectief waren het twee Salvadoraanse jezuïeten, Jon Sobrino en Ignacio Ellacuria (beiden als martelaar gestorven in 1983), die het principe van de solidariteit ophingen aan het beeld van Jezus van Galilea en “het gekruisigde volk”.

Ze onderstreepten de relatie tussen de verkondiging van Jezus en de noodsituatie van de armen. Ze riepen de Kerk op om niet langer te theoretiseren over lijden en onderdrukking, maar om actief te werken aan bevrijding en sociale ommekeer.

Sobrino en Ellacuria daagden de gelovigen uit, in het bijzonder de elite en de intellectuelen, om zich meer te mengen in de actuele sociale realiteit en om de transformerende liefde en rechtvaardigheid concreet te belichamen naar het voorbeeld van de agapè liefde van Jezus Christus van Galilea.

Laudato Si'

In recente jaren wees paus Franciscus op de urgente nood aan wereldwijde solidariteit over de generaties heen om de verdeeldheid in de wereld te helen. In Laudato Si’, Over de zorg voor ons gemeenschappelijk huis, legde hij de gevolgen bloot van milieudestructie voor de hele maatschappij, in de eerste plaats voor de armen.

Hij was een onvermoeibare internationale pleitbezorger van een zorg voor het klimaat. Hij promootte politieke initiatieven ter bescherming en herstel van onze kwetsbare en verdeelde planeet en van de mensheid.

Opvoeding en onderwijs bij de eerste jezuïeten

In zijn essay Is Tolerance Enough. The Catholic University and the Common Good (1999) legt moraaltheoloog David Hollenbach s.j. een verband tussen solidariteit en een katholiek en jezuïtisch hoger onderwijs. Hij oordeelt dat katholieke educatie verankerd moet zijn in de kerkelijke traditie van solidariteit die het gemeenschappelijk goed vooruithelpt te midden van een hoogst pluralistische en verwonde wereld.

De rooms-katholieke traditie draagt in zich een unieke capaciteit om een antwoord te bieden aan actuele thema’s zoals de gapende kloof tussen arm en rijk, bepaalde prevalente ideologieën (fundamentalisme, extremisme, seksisme), oorlog, politieke verdeeldheid, en talloze andere globale problematieken. Hollenbach heeft het uitdrukkelijk over het belang van solidariteit binnen het katholieke en jezuïtische hoger onderwijs.

De eerste jezuïeten

We zien de christelijke en sociale deugden van solidariteit reeds aan het werk van bij de allereerste onderwijsinitiatieven van de Sociëteit. Ignatius had een Sociëteit voor ogen die zich inzette voor spirituele groei en educatie en “in het bijzonder de kinderen en ongeletterden” (Formula nr. 1).

Jezuïeten beschouwden het als hun complexe en nobele taak om in een geest van samenwerking geloof en humane kennis te promoten die zouden beantwoorden aan de eisen van solidariteit.

Een brief uit 1551

In een belangrijke brief gericht aan Antonio Araoz (1 december 1551) geeft Ignatius vijftien redenen waarom de Sociëteit van Jezus colleges en universiteiten moet opstarten. Eén ervan was “om aan arme jongens die onmogelijk leerkrachten konden betalen en al helemaal geen privéleraren toch de mogelijkheid te bieden om vooruitgang te boeken in hun studies; zodat ook hun ouders op deze manier hun plicht tot educatie konden nakomen”.

Opvoeding en onderwijs zijn in de visie van Ignatius een grootse bijdrage aan het gemeenschappelijk goed en dus een werk van caritas of liefdadigheid. Jezuïetencolleges waren een uiting van caritas omdat ze beseften dat wie aan studenten onderwijst verstrekt tegelijk een dienst bewijst aan hun naasten.

De brief aan de jezuïeten van Coïmbra (1547)

In een bekende brief van Ignatius aan de scholastieken van Coimbra (7 mei 1547) stelt Ignatius het duidelijk: “Geloof niet dat je tijdens de periode van je studies niet nuttig zou zijn voor je naasten. Bovenop het voordeel voor jezelf (die vereist is door welgeordende caritas) dien je ook de eer en glorie van God op menige wijze.”

Scholastieken mogen zichzelf er niet van beschuldigen dat ze zich wijden aan de studie eerder dan dat ze zich direct zouden inzetten voor het welzijn van de armen. Voor Ignatius is tijd besteden aan de studies en zodoende om excellentie na te streven in leren en groeien een daad zelf van caritas en van dienst aan anderen.

In dezelfde brief maant Ignatius de scholastieken ertoe aan om efficiënt met hun tijd om te gaan om zodoende hun heilige en onderscheidende studie-ijver te behouden met het oog op zowel leerwinst als groei in deugdzaamheid: “Door enerzijds kennis op te doen en anderzijds te groeien in broederlijke caritas zullen jullie perfecte instrumenten worden van Gods genade en meewerken aan de sublieme onderneming die erin bestaat Gods schepping tot haar hoogste voltooiing te brengen.”

Brief aan de rector van Ferrara

In een brief aan Jean Pelletier, rector van het jezuïetencollege van Ferrara, vraagt Ignatius om prioriteit te verlenen aan de nobele liefdadigheidswerken ten voordele van de stad: “Denk eraan om vrome werken te doen in de stad waar jullie verblijven en stimuleer dit naar beste vermogen.” Hij vraagt dat het college initiatieven onderneemt om het gemeenschappelijke goed te bevorderen.

Jezuïtisch onderwijs in de Constituties

De Constituties bepalen dat de colleges gesticht zijn als integrale instituties waar voorzien werd in openbare lessen met als doel de intellectuele en morele groei te bevorderen van zowel de jonge jezuïeten in vorming als van de lekenleerkrachten.

De jezuïetenuniversiteiten waren niet alleen gesticht om kennis voort te brengen en te verspreiden, maar “tot grotere dienst aan God bij zowel jezuïeten als leken” (Constituties IV, 3 B (338)). De onderwijsinstellingen van de Sociëteit van Jezus moesten de gemeenschapszin promoten, inclusief bij individuen met heel diverse achtergrond en ze dienden ter verrijking van de pedagogische ervaring voor allen.

Revolutionair in de 16e eeuw

Het is door deze geest van caritas, van emancipatie en van inclusief handelen dat de impact van de colleges veel verder reikte dan hun fysieke muren en dat ze erin slaagden om intellectuele en christelijke waarden bij veel meer mensen en gemeenschappen te bevorderen. Dat was revolutionair in de 16e eeuw en blijft ook vandaag meer dan ooit noodzakelijk.

De inspanningen van de eerste jezuïeten om solidariteit te promoten waren consistent en overtuigend en kwamen op het juiste ogenblik. Ze beschouwden onderwijs als een middel voor intellectuele cultivering en tegelijk als een drijvende kracht om individuen, systemen en gemeenschappen ertoe te bewegen dienstbaar te zijn en zich samen te engageren voor het gemeenschappelijke goed.

De Geestelijke Oefeningen

Zonder de Geestelijke Oefeningen zou het onderwijs van de jezuïeten niet hetzelfde zijn geweest. Het doel van de GO was voor Ignatius orde te brengen in iemands ziel die voortdurend bewogen wordt door omstandigheden en gebeurtenissen in en rondom ons (cf. GO nr.1).

Ignatius stelt verschillende manieren voor om de Oefeningen te doen, maar het gewetensonderzoek was in zijn ogen altijd noodzakelijk. Dit geldt onverminderd ook vandaag voor de studenten die op zoek zijn naar een meer verzoende wereld. Ignatius nam de consequentie van persoonlijke en sociale introspectie heel ernstig. Voor hem verliepen morele integriteit en spirituele groei parallel.

Fundament en 'tantum quantum'

De Geestelijke Oefeningen geven inzicht over het doel van ons bestaan. Zowel het Fundament (GO nr. 23) als het daarin vervatte tantum quantum-principe kunnen een inspiratiebron zijn voor jezuïtisch onderwijs. Dit principe stelt dat je van de dingen in de wereld gebruik mag maken voor zover (tantum) ze je helpen bij je levensdoel, en dat je ze moet laten voor zover (quantum) ze je daartoe hinderen. Ze bieden een basis om een leven in te richten van integriteit, billijkheid, rechtvaardigheid en solidariteit als antwoord op een wereld van weelde, geneugtes, glorie en ijdelheden.

Dit is de formulering van het Uitgangspunt en fundament (GO nr. 23):

De mens is geschapen om God onze Heer te loven, eerbied te bewijzen en te dienen en aldus zijn ziel te redden. Alle overige dingen op het aardoppervlak zijn geschapen met het oog op de mens, om hem het doel te helpen nastreven waarvoor hij geschapen is. Daaruit volgt dat de mens er gebruik van moet maken voor zover (“tantum”) ze hem helpen dat doel na te streven, en dat hij ervan moet afzien voor zover (“quantum”) ze daarbij een hinder zijn.

Een oproep tot solidariteit

De chaos, de ongelijkheden, de oorlogen en rampen die allen de armoede in de wereld in stand houden, hebben alles te maken met het niet-nakomen van “het loven, eerbied bewijzen en dienen van God”. Het principe en het fundament zijn bijgevolg een oproep tot solidariteit en het bewerkstelligen van het gemeenschappelijk goed.

Ook de regels ter onderscheiding in de Geestelijke Oefeningen ten slotte zijn essentieel voor een goed begrip van jezuïtische opvoeding en onderwijs. Ze helpen om doordachte beslissingen te nemen. Jezuïtische onderwijsinstellingen worden opgeroepen om die onderscheiding te integreren in hun academische leeromgeving.

De “onderscheiding der geesten” (GO nrs. 313-336) zijn een pad om een hele maatschappij dankzij opvoeding en onderwijs dichter te brengen bij het gemeenschappelijk goed.

Solidariteit in het hedendaags onderwijs van de jezuïeten

Pedro Arrupe, de 28e Algemeen Overste van de Sociëteit van Jezus (1964-1983), maakte van solidariteit een identiteitsbegrip voor de Orde. De 32e Algemene Congregatie die hij voorzat, definieerde jezuïtische identiteit als volgt (decreet 4, nrs. 47-48):

Voor ons is de bevordering van de rechtvaardigheid niet slechts een apostolisch werkterrein onder andere… veeleer dient dit de bekommernis te zijn van ons hele leven en een dimensie van al onze apostolische activiteiten. Solidariteit met mannen en vrouwen die een benard leven leiden en die het slachtoffer zijn van onderdrukking kunnen dus evenmin een optie zijn voor slechts enkele jezuïeten. Het moet heel ons leven kenmerken als individuen en van al onze communiteiten en instituties.

Onze missie van jezuïtisch hoger onderwijs

Het “Decreet over onze missie” legt de nadruk op het apostolisch dienstbetoon van de Sociëteit, inclusief haar instellingen voor hoger onderwijs. Het onderstreept het belang van de bevordering van sociale rechtvaardigheid als apostolisch kernbegrip. De promotie van sociale rechtvaardigheid overkoepelt alle afzonderlijke apostolische werkterreinen. De héle Sociëteit van Jezus wordt opgeroepen om solidair te zijn met de individuen die lijden onder ontbering en onderdrukking en dit in een geest van mededogen en met een sense of urgency.

Het mag bovendien geen louter theoretisch concept zijn, maar het dient zich te uiten in de concrete levensstijl van hen die de gelofte van armoede hebben afgelegd: “Om van dichterbij het lot te delen van de families die met weinig moeten rondkomen, d.i. de grote meerderheid in elk land en van hen die vaak arm en onderdrukt zijn” (32e AC, decreet 4, nr. 49).

Authentieke solidariteit laat jezuïeten toe om beter en dieper te begrijpen wat het betekent om gemarginaliseerd te zijn, om de uitdagingen en de aspiraties van deze mensen beter te doorvoelen en om voor hen een grotere empathie op te brengen.

Peter Hans Kolvenbach

Arrupe’s opvolger als Algemeen Overste, Peter Hans Kolvenbach, citeerde Johannes Paulus II door het belang te onderstrepen van een reëel contact en een gedeelde levenservaring met de armen.

Dit is fundamenteel voor een ignatiaanse solidariteit met de armen en overstijgt loutere theorievorming of conceptualisering.

Contact impliceert actieve interacties met mensen aan de zelfkant wat een diepere reflectie over deze engagementen met zich meebrengt. Anderzijds helpen theoretische concepten om intellectuele verkenningen te wagen die oproepen tot een kritische analyse van actuele maatschappelijke vraagstukken en culturele dynamieken.

Ongetwijfeld zijn beide aspecten belangrijk voor de toekomst van het hoger onderwijs van de Sociëteit. In het hart van zowel contact als van concept is er de moed tot verkenning. Beiden versterken elkaar binnen een dialectisch kader.

Service Learning

Service learning staat synoniem voor een pedagogische praktijk die in een gemeenschap is geworteld. Het is een jezuïtische vorm van engagement die zich zowel door contact als concept laat uitdagen en inspireren. Deze vorm van engagement impliceert dat studenten zich laten onderdompelen in gemeenschappen die verschillen van hun gangbare studiekring.

De benaming voor deze vorm van engagement verschilt van instituut tot instituut. De theologische faculteit van Boston heeft het over Arrupe Immersion in referentie aan Arrupe’s inzet voor sociale rechtvaardigheid. De Hekima universiteit in Kenya noemt het pastoraal veldwerk. De universiteit van Pennsylvania speekt over academically based community service. De Portland State University noemt het community-based scholarship.

Verbonden met de reële wereld

Al deze initiatieven hebben hetzelfde doel: de studenten en de leden van de academische wereld te helpen om verbonden te zijn met de reële wereld. Service learning helpt studenten om mensen in nood bij te staan.

Het maakt hen ook bewust van hun eigen vooroordelen en van een zeker onbehagen of ongemak als ze ondergedompeld worden in een gemeenschap die cultureel en relationeel verschilt van hun gebruikelijke leefwereld.

Sterkere band met hun gemeenschap

Studenten blijken dankzij deze immersie niet alleen bewuster te worden van sociale vraagstukken, maar gaan ook een sterkere band ontwikkelen met hun gemeenschap. Ze worden actieve pleitbezorgers van sociale rechtvaardigheid. Studenten merken dat ze dankzij deze immersie-ervaring betere academische resultaten behalen en dat ze intellectueel groeien.

Ze ervaren een dieper en breder sociaal bewustzijn en een grotere bereidheid tot het opnemen van maatschappelijk engagement. Door de interactie met de gemeenschap waarin ze ondergedompeld worden, worden ze ook geconfronteerd met nieuwe ethische dilemma’s.

Een grotere bekwaamheid

Dit geeft hun een grotere bekwaamheid om over morele kwesties na te denken dan bij de studenten die deze ervaringen slechts in beperkte mate hebben opgedaan. Het stelt hen in staat om “de rauwe realiteit” te vatten, zoals Kolvenbach het noemde.

Het doet hen reflecteren over hun eigen plaats in de wereld, over hun eigen sociologische context en dit vanuit een breed spectrum aan perspectieven. Deze ervaring motiveert onze studenten om kritischer om te gaan met maatschappelijke vraagstukken en uitdagingen en om elkaar met meer mededogen te bejegenen.

Het bevorderen van intellectuele aanwezigheid aan de zelfkant van de maatschappij

De specifieke bijdrage van jezuïtische intellectuele verantwoordelijkheid ligt in de verdediging van hen die aan de zelfkant van de maatschappij leven. Jezuïtisch onderwijs en intellectueel apostolaat zijn onlosmakelijk verbonden, maar de jezuïtische intellectuele aanwezigheid beperkt zich niet tot het louter onderrichten of tot een academische aanwezigheid.

Ze roept de jezuïeten ook op om daar aanwezig te zijn waar sociaal onrecht heerst, brandhaarden, rampen en catastrofes om leed te verlichten en mensen te verzoenen: “Voor een jezuïet-priester is de wereld de plaats waar hij het meest actief moet zijn, in naam van de helende en verzoenende Christus” (34e AC, decreet 6, 12).

Scholasticide

De grove term “scholasticide” (in het Nederlands ook wel “onderwijsmoord” of “academische vernietiging” genoemd – n.v.d.v.) is relatief nieuw. Het geeft weer wat de Verenigde Naties in Palestina hebben vastgesteld: “De term verwijst naar de systemische uitroeiing van onderwijs door arrestaties, gevangenhouding of vermoorden van leraren, studenten en academische stafleden, en de vernietiging van de onderwijsinfrastructuur” (VN-persberichten van 23 april 2024 en 2 september 2025).

De vernietiging van scholen betreft niet alleen fysieke gebouwen, maar ook de aspiraties en de toekomstdromen van studenten, docenten en families. De negatieve impact van dergelijke verwoesting reikt veel verder dan de grenzen van de onderwijsinstellingen zelf. Ze treft de gemeenschap en maatschappij in haar geheel.

Een wereldwijd drama

Wat er zich in Palestina afspeelt, opent onze ogen voor wat eveneens het lot is van miljoenen mensen in Sub-Sahara, Latijns-Amerika en in andere delen van “de derde wereld”. Hun lot staat niet los van de rest van de mensheid.

Hun armoede is veel meer structureel dan individueel: de consequenties van de uitbuiting van natuurlijke rijkdommen, een geschiedenis van kolonisatie en slavenhandel, de effecten van de klimaatverandering, tribale en raciale disputen en rivaliteiten, endemische onzekerheid en de onderdrukking van menselijke vrijheden, beperkte tewerkstelling, gebrek aan kansen, onrechtvaardige policy vanwege de Wereldbank, zwakke regeringen en corrupte leiders en nog zoveel meer.

Een vitale rol

In deze omstandigheden kan jezuïtisch hoger onderwijs een vitale rol vervullen in het versterken van empathie, inzicht en solidariteit, in het bevorderen van gemeenschappelijk verantwoordelijkheids- en rechtvaardigheidsgevoel. Studenten en de academische staf worden zo agents of change in een zoektocht naar sociale verandering en naar duurzame oplossingen voor complexe en nog onopgeloste problemen in een wereld die verscheurd is door onrechtvaardigheid.

In zijn toespraak over Challenges to Jesuit Higher Education Today (2011) stelde Adolfo Nicolas sj (Algemeen Overste van 2008 tot 2016) het aldus: “Het diepgaand en creatief studeren in jezuïtisch onderwijs omvat en integreert een intellectuele gestrengheid met een reflectie over doorleefde ervaring. Het zet ertoe aan om samen te bouwen aan een meer menselijke, rechtvaardige, duurzame en een van geloof vervulde wereld.”

Leiders in sociale verandering

Cursussen en academische graden in sociale rechtvaardigheid worden aan verschillende jezuïetenuniversiteiten gegeven en verleend en dit over verschillende continenten heen.

Aan Boston College (VS) loopt een postgraduaatsopleiding onder de titel Social Justice in Jesuit Contexts als een onderdeel van het certificaat van Jesuit Studies. Loyola University in Maryland verstrekt een masterdiploma in sociale gerechtigheid met als doel studenten op te leiden tot leiders in sociale verandering. De Arrupe Jesuit University in Zimbabwe biedt een academische graad aan in “transformerend leiderschap”.

Het moedigt studenten ertoe aan om te solliciteren aan de hand van een uitgewerkt kader van sociale analyse dat sociale verandering beoogt. Dit kader moet “dankzij bewustwording en mobilisering machteloze mensen toch weer in staat stellen om destructieve ontwikkelingsstructuren om te buigen en ze te transformeren”.

Een wereldwijd netwerk

Colleges en universiteiten participeren ook in een wereldwijd netwerk van Jesuit Worldwide Learning, d.i. een onlineorganisatie van de Sociëteit van Jezus die aan mensen in de marge van de maatschappij de toegang tot hoger onderwijs biedt, inclusief vluchtelingen en migranten.

Deze organisatie werd in 2010 opgericht net als Jesuit Common: een initiatief van Regis College in Massachusetts ter bevordering van hoger onderwijs voor kansarmen. In 2024 bereikte deze organisatie meer dan 13.000 studenten in 96 centra voor community learning, verspreid over 96 verschillende landen.

Ignacio Ellacuria

In zijn inaugurele rede aan de Santa Clara University (12 juni 1981) zei Ignacio Ellacuria over intellectuele aanwezigheid het volgende:

De universiteit moet daar intellectueel aanwezig zijn waar ze het meest nodig is: wetenschap verschaffen aan hen die er geen bezitten; vaardigheden in handen geven aan hen die er geen hebben; een stem geven aan de stemlozen; intellectuele ondersteuning bieden aan hen die de academische kwalificatie ontberen om op te komen voor hun legitieme rechten.

De Sociëteit van Jezus moet overal daar intellectueel present zijn waar ze sociale, economische en ecologische rechtvaardigheid kan bevorderen. Deze vorm van Intellectuele aanwezigheid is een oproep aan het jezuïtisch hoger onderwijs om zijn geschiedenis te herbekijken met als doel de machtelozen sterk te maken, hen bij te staan, naast en met hen, de stem te verheffen voor hen die stemloos zijn en te streven naar vrijheid en waardigheid voor allen.

De Zimbabwaanse jezuïet Laurien Nyiribakwe studeerde theologie in Boston en behaalde een master in Organization and Leadership aan de University of San Francisco. Hij was van 2022 tot 2024 novicemeester in Rwanda en doceerde vervolgens aan de Arrupe universiteit in Zimbabwe. Momenteel studeert hij verder aan de University of Glasgow.

bron: The Way, 64/4 (oktober 2025)

bewerking en vertaling: Guy Dalcq

Dit artikel verscheen in Cardoner 2026/2

Photo of Cardoner

Cardoner

Auteur

Banner image: Digitale adventsretraite: Ik zal er zijn

Digitale adventsretraite: Ik zal er zijn

Bereid je in alle rust voor op Kerstmis. Ontvang vanaf 29 november dagelijks een gratis gebedsimpuls met een Bijbeltekst en bezinnende vragen in je mailbox.

Gerelateerd

 Meer binnen dit thema

De nieuwste video’s

Misschien vind jij dit ook interessant?