Op dezelfde wijze wil en verlangt de vijand van de menselijke natuur dat de listen en de overredingskunst waarmee hij een rechtvaardige ziel benadert, in het verborgene aanvaard en gehouden worden. Maar wanneer deze ze bekend maakt aan haar goede biechtvader of aan een ander geestelijk iemand die zijn listen en gemeenheden kent, valt hem dat zeer zwaar. Want hij komt tot de conclusie dat hij met de gemeenheid waaraan hij begonnen is niet verder kan gaan, nu zijn onmiskenbare listen bekend zijn gemaakt. (Geestelijke Oefeningen, nr. 326)
Een bijzonder aspect van de aantrekkingskracht van de listen van de vijand is dat deze verkiest dat ze verborgen blijven voor de buitenwereld. Moeilijke, storende gedachten, redeneringen, voorstellingen, ervaringen enz. gedijen des te beter naarmate ze geheim worden gehouden door de betrokken persoon. Ze nemen steeds grotere proporties aan, gaan lopen met een steeds groter deel van de geestelijke energie of worden verstikkend. Het rustig uitspreken van die gedachten aan een vertrouwenspersoon helpt vaak om ze te ontmaskeren als verleiding, als drogredenering of als iets wat eigenlijk niet zo bijzonder of belangrijk is. Meteen gaan ze een deel, zo niet het geheel van hun kracht verliezen.
Nikolaas Sintobin sj
