Wat zijn de blinde vlekken die jij, als katholiek, opmerkt bij protestanten? Die vraag werd me gesteld door een jonge vrouw, na afloop van een voordracht voor protestantse christenen. Ik woon en werk nu ruimschoots 5 jaar in Nederland. Regelmatig geef ik vorming over ignatiaanse spiritualiteit aan protestantse groepen. Nogal eens krijg ik daarbij soortgelijke vragen.
Alvorens in te zoomen op die blinde vlekken wil ik het volgende stellen. Wat mij het meest opvalt is hoezeer protestanten en katholieken hetzelfde geloof delen. Dit lijkt op het intrappen van een open deur. Toch hebben we deze evidentie meer dan eens durven vergeten. Dit neemt niet weg dat de geloofscultuur van de verschillende christelijke belijdenissen erg kan verschillen. Om nog te zwijgen over de liturgische cultuur.
Wat mij het meest opvalt is het verschil in het omgaan met persoonlijke verantwoordelijkheid. Protestanten benadrukken die verantwoordelijkheid sterk. Voor katholieken staat de kerkgemeenschap meer op de voorgrond. Het is, voor beiden, een tweesnijdend zwaard.
De snel toenemende secularisatie maakt dat de kerkstructuren in crisis zijn en sterk verzwakt. In het bijzonder op lokaal niveau. De verantwoordelijkheidszin van de protestanten lijkt me hier een troef. Ze stimuleert hen om zelf initiatieven te nemen; om, in woord en daad, zelf bij te dragen tot de ontwikkeling van hun plaatselijke gemeenschap. Katholieken hebben meer de neiging om de kat uit de boom te kijken. Meer in het bijzonder om te wachten tot er “van bovenuit” iets wordt aangereikt. Gebeurt dit niet, wat steeds vaker het geval is, dan dreigt de plaatselijke gemeenschap te verdampen.
Nikolaas Sintobin sj
