Op 18 juni 2015 verschijnt de milieu-encycliek van paus Franciscus. Centrale elementen in de boodschap: de gevaarlijke klimaatverandering en de gewetenloze uitbuiting van de natuurlijke reserves bedreigen de toekomst van onze planeet. Het ecologisch probleem is een probleem van gerechtigheid. De mensengemeenschap heeft de macht het roer te wenden en de fatale dynamiek te stoppen. Het vermogen daartoe komt uit de joods-christelijke traditie en de gezamenlijke religies. Het behoeden van de schepping is in die zin een centraal oecumenisch en interreligieus thema.…
In het eerste hoofdstuk van het schrijven, waarin de paus zich … richt … tot alle bewoners van de aarde, wordt de consensus van de wetenschappers samengevat: de gevaarlijke verandering van het klimaat is in grote mate door de mens veroorzaakt, die daar ook de verantwoordelijkheid voor moet nemen. …
In het tweede hoofdstuk schetst de paus een theologie en een spiritualiteit van de schepping. Een grondgedachte daarbij is, dat de schepping aan de mens is toevertrouwd als een geschenk van God, dat beschermd en behoed moet worden… Theologisch gesproken is de verstoorde verhouding van de mens tot de schepping van God een uiting van zonde. Daaruit ontstaat de imperatief tot een “ecologische bekering”, …
Steeds wordt het ecologisch probleem opgevat als een probleem van gerechtigheid. Dat komt tot uitdrukking in de parallelle plaatsing van de schreeuw van de armen en de schreeuw van de natuur. Ook hier kan de paus zich beroepen op Franciscus van Assisi… De veroorzakers van de gevaarlijke opwarming en de schade die wordt toegebracht aan het milieu bevinden zich voor het merendeel in de geïndustrialiseerde landen van het noorden, en zij die het meest onder de gevolgen te lijden hebben, in de arme landen van het zuiden. …
Verdere thema’s, die in heel de encycliek terugkomen, zijn: de gerechtigheid tussen de generaties, de kritiek op het heersende paradigma van technologie, economie en vooruitgang, de overtuiging dat ecologische, economische en sociale kwesties in een innerlijke samenhang staan, het concept van de globale gemeenschappelijke goederen zoals water, de oceanen, de wouden en de atmosfeer, de eigen waarde van elk schepsel, de noodzaak van nieuwe productie- en consumptiepatronen…
De paus zegt uitdrukkelijk dat hij … wil uitnodigen tot een eerlijk en transparant debat. “Laudato si” is rijk genoeg om zowel de internationale politiek als ook de oecumenische en interreligieuze dialoog en het concrete werk in de geloofsgemeenschappen te inspireren en te bevruchten. …
Martin Maier sj, theoloog en ecologisch expert De volledige tekst van deze commentaar vind je op www.igniswebmagazine.nl.
